Galeriden mi sahibinden mi araba alınır? Hukuk, garanti ve ekspertiz farkı

Galeriden mi sahibinden mi araba alınır?

Tek bir doğru yanıt yok. İki satıcı türü farklı kurallara bağlı, aracın kendisi ise satıcı türünden bağımsız olarak iyi ya da sorunlu olabilir. Galeri tarafında yasal yükümlülükler daha çok: zorunlu ekspertiz raporu, ilanda yetki belgesi numarası, tanıtım kartı, belirli araçlarda işletme garantisi. Bireysel satışta bunların hiçbiri yok; alıcı Türk Borçlar Kanunu'nun ayıp hükümlerine ve kendi kontrollerine dayanıyor.

Yine de “galeri güvenlidir” ya da “sahibinden güvenlidir” genellemesi doğru değil. Galeride çerçeve geniş ama garanti kapsamı sınırlı ve her araca uygulanmıyor. Bireyde çerçeve dar, buna karşılık aracı uzun süre kullanmış bir sahibin bakım geçmişini sorabilirsiniz. Hangi yolu seçerseniz seçin, ekspertiz ve kayıt kontrolü mantıklı.

Karar verirken üç soru işinizi kolaylaştırır: Hangi yasal korumalara ihtiyaç duyuyorum? Aracın geçmişini belgelerle ne kadar doğrulayabilirim? Ekspertiz ve noter süreci için ne kadar zaman ve bütçe ayırabilirim? Cevaplarınız hangi satıcı türünün size daha uygun olduğunu, hangi kontrollerin ise vazgeçilmez olduğunu gösterir.

İki satıcı hangi kurallara bağlı?

Galeri, yani ticari satıcı ile alıcı arasında tüketici işlemi vardır: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve 27 Ağustos 2024 tarihli Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik uygulanır. Yönetmelik tacir ve esnaf faaliyetlerini kapsar; yetki belgesi, ilan, tanıtım kartı, ekspertiz, garanti ve noter süreçlerini düzenler.

Bireyden bireye satış ise Türk Borçlar Kanunu'na (TBK) tabidir. Satıcı ayıbı bilmese de sorumludur (m.219); fakat alıcının bildiği ayıplar (m.222) ve zamanında bildirilmeyen gizli ayıplar (m.223) bu sorumluluğu daraltır. Ayıp kavramlarının ayrıntısı için ekspertiz yaptırmadan araç alınır mı yazısına bakabilirsiniz.

Pratikte fark şuraya varıyor: galeri satışında yasa bazı korumaları hazır veriyor (6 aylık karine, garanti, yetki belgesi). Bireysel satışta bu korumaların çoğunu kendiniz kuruyorsunuz: ekspertiz, yazılı beyan, noter kaydı.

İlan sitelerindeki “galeriden” ya da “sahibinden” etiketine tek başına güvenmeyin. Satıcının türünü gösteren ölçüt, yetki belgesi numarasının ilanda yer alması ve ruhsat sahibinin kim olduğudur. Etiket ile bu bilgiler çelişiyorsa satıcıdan açıklama isteyin.

Karşılaştırma tablosu: galeri ve bireysel satıcı

Kaynak: 6502 sayılı Kanun, 6098 sayılı TBK, Ticaret Yönetmeliği (RG 27.08.2024), Ticaret Bakanlığı; Ekim 2026 itibarıyla. Bilgi amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir.

Ekspertiz: galeride zorunlu, bireyselde bir tercih

Galeri satışında zorunluluk net: model yılına göre 8 yaşın veya 160.000 km'nin altındaki otomobil ve hafif ticari araçlar için satıştan önceki 10 gün içinde TSE HYB'li bir işletmeden rapor alınır. Bu raporu satıcı yaptırır. Yani rapor değerli bir bilgi kaynağı, ama sizin bağımsız ikinci görüşünüzün yerine geçmek zorunda değil. Bizim yorumumuz: yüksek bütçeli bir alımda galerinin raporunu okuyup kendi seçtiğiniz bir merkezde ayrıca ölçtürmek makul; galerinin buna nasıl yaklaştığı da bir bilgi.

Bireysel satışta ekspertiz zorunlu değil. Ama sahibinden araç alırken ekspertiz en çok burada işe yarar, çünkü yasal belge yükümlülükleri olmadığı için ölçüm, aracın tek tarafsız kaydı olabilir. Kapsamı aracın yaşına ve fiyatına göre seçin: kaporta boya testi hasar geçmişine, araç genel kontrol ise boya, mekanik, fren, süspansiyon ve elektronik taramaya birlikte bakar.

Ekspertiz raporu kontrol günü için geçerlidir ve SBM hasar kaydının yerine geçmez; ikisi birbirini tamamlar. Sorgunun nasıl yapıldığını tramer sorgulama nasıl yapılır yazısında anlattık.

Garanti ve ayıp hakları: galeride neyi kapsar, neyi kapsamaz?

Galeri garantisi Yönetmelik'in 17. maddesine dayanır:

• Kapsam: model yılına göre 8 yaşın veya 160.000 km'nin altındaki M1, M1G, N1 ve N1G sınıfı araçlar.
• Süre: motor, şanzıman ve elektrik-elektronik sistemleri için 3 ay veya 5.000 km.
• Giderim: arıza 45 iş günü içinde giderilir; masraf işletmeye aittir.
• Saklı haklar: 6502 sayılı Kanun'daki ayıplı mal hakları ayrıca sürer (m.17/8).
• Dışarıda kalanlar: ekspertiz raporunda belirtilen arızalar ve satışta alıcının bildiği, belgelenen arıza-hasarlar garanti dışıdır (m.18).

“Her ikinci el araçta garanti vardır” doğru değil: yaş ve kilometre sınırını aşan araçlarda bu garanti zorunluluğu yok, ama 6502 hakları sürüyor. Garanti belgesini kapsam ve işleyiş açısından okuyun: hangi sistemler, hangi servis, hangi koşullar. Bireyden alırken yasal bir garanti yok; satıcı yazılı olarak ek bir taahhütte bulunursa bunu sözleşmeye ya da ayrı bir belgeye yazdırın.

Fiyat ve pazarlık: neyi biliyoruz, neyi bilmiyoruz?

Burada elimizde veri değil gözlem var; bu yüzden yorum diyoruz. Galeri fiyatına işletmenin maliyeti, kâr payı ve ekspertiz-garanti gibi yükümlülüklerin bedeli yansıyabilir. Bireysel ilanda pazarlık payı daha geniş görünebilir. Ancak bunun yönünü ya da büyüklüğünü gösteren bir veri paylaşamayız; her ilanda durum değişiyor.

Daha sağlam yöntem, aynı model, yıl, kilometre ve donanımdaki birkaç ilanı karşılaştırmak ve fiyat farkını nedenleriyle ilişkilendirmek. Bir araç belirgin biçimde ucuzsa nedenini arayın: boya ve değişen parçalar, ağır hasar kaydı, kilometre tutarsızlığı ya da yaklaşan büyük bakım fiyatın içinde olabilir.

Toplam maliyeti hesaplarken yalnızca ilan fiyatına bakmayın. Ekspertiz ücreti, olası onarım ve bakım giderleri, galeri satışında garanti kapsamının dışında kalan kalemler, bireysel satışta ise garantinin hiç olmaması maliyetin parçasıdır. İki ilan arasındaki fiyat farkı, bu kalemlerin toplamından küçükse ucuz görünen ilan aslında pahalı olabilir.

Ekspertiz bulguları pazarlıkta somut dayanak sağlar. “Şu panelde işlem var, şu lastikler değişmeli” demek, “bu araç biraz pahalı” demekten daha güçlüdür. Rapor sonrası adımlar için ekspertiz öncesi hazırlık ve kontrol listesi yazısına bakın.

Hangisi daha güvenli? Dengeli bir okuma

Yasal güvence açısından galeri satışında daha fazla koruma var. Araç bazında güvenlik ise yalnızca ölçümle anlaşılır; satıcı türü aracın durumunu belirlemez.

İki durumda ortak olan şey ekspertiz ve kayıt kontrolüdür. Ekspertiz, aracın boya geçmişini, fren ve süspansiyon durumunu, elektronik hata kayıtlarını ve şasi bölgelerini satıcının anlatımından bağımsız ortaya koyar. Bulgu çıktığında bunu fiyata çevirmek de kolaylaşır: rapor, satıcıyla konuşurken “yaklaşık bir hissim var” yerine “şu panelde işlem, şu lastiklerde aşınma var” demenizi sağlar.

Karar yine sizindir; CCY onarım yapmadığı ve alım-satıma aracılık etmediği için hangi satıcıdan alacağınız konusunda yönlendirme yapmaz.

Galeriden araç alırken dikkat edilecekler: kontrol listesi

• Yetki belgesi: İkinci el ticareti yetki belgesi numarası ilanda ve satış belgelerinde görünüyor mu?
• Tanıtım kartı: Kilometre, haciz/rehin şerhi bilgisi ve hasar kaydı niteliği yazılı mı?
• Teslim belgesi: Boyalı/değişen parçalar ve beyan edilen arıza-hasar bilgisi yer alıyor mu?
• Ekspertiz raporu: Satıştan önceki 10 gün içinde mi alınmış; kilometre ile ekspertiz işletmesinin HYB ve MERSİS numarasını içeriyor mu?
• Belge doğrulama: Ekspertiz firmasının TSE belgesini TSE sorgulama sayfasında kontrol ettiniz mi?
• Garanti belgesi: Kapsam (motor, şanzıman, elektrik-elektronik), 3 ay/5.000 km ve 45 iş günü giderim süresi yazılı mı; garanti dışı kalanlar açık mı?
• SBM sorgusu: Plaka veya şasi ile hasar kaydını kendiniz çektiniz mi; tanıtım kartındaki beyanla uyumlu mu?
• Yaş ve kilometre: Araç 8 yaş/160.000 km sınırının üstündeyse garanti ve ekspertiz zorunluluğunun olmadığını fiyatla birlikte değerlendirdiniz mi?
• Noter: Sözleşmede rapor tarihi, sayısı, TSE belge numarası ve kilometre doğru yazılıyor mu?
• Ödeme: Güvenli Ödeme Sistemi üzerinden mi yapılıyor?

Sahibinden araç alırken ekspertiz ve kontrol listesi

• Kimlik ve ruhsat: Ruhsat sahibi satıcıyla aynı kişi mi? Kimlikle karşılaştırın.
• Şerhler: Tescil belgesinde haciz, rehin ya da başka şerh var mı?
• SBM: Plaka veya şasi ile hasar kaydı; “ağır hasar” etiketi, kasko süresi, plaka ve sahip değişimi.
• Borçlar: MTV ve trafik cezası borcunu satıcının kendi e-Devlet ya da GİB ekranından göstermesini isteyin; e-Devlet şifresi istemeyin.
• Kilometre ve muayene: TÜVTÜRK kayıtları ve servis faturalarını göstergeyle karşılaştırın; yöntemler araç kilometre sorgulama yazısında.
• Ekspertiz: Aracı birlikte götürün; ücretin kimde olduğunu ekspertizden önce yazılı netleştirin.
• Yazılı beyan: Bilinen arıza, boya/değişen ve kaza bilgisini mesajla ya da imzalı notla alın.
• Sigorta: Trafik sigortası ve kasko durumunu poliçeden görün; SBM araç detayındaki kasko süresi bilgisiyle karşılaştırın.
• İnceleme koşulları: Aracı gün ışığında ve kuru havada, acele ettirilmeden inceleyin; sizi aceleye getiren satıcıya karşı temkinli olun.
• Noter: Rapor yoksa “ibraz edilmedi” notunun ve kilometre beyanının doğru yazıldığını kontrol edin.

Ödeme ve noter: iki durumda da aynı üç adım

1. Güvenli Ödeme Sistemiİkinci el motorlu kara taşıtı satışında nakit, havale ya da EFT ile yapılan ödemelerde Güvenli Ödeme Sistemi'nin kullanımı 27 Eylül 2024'ten beri zorunlu. İşleyişi noterde teyit edin.
2. Noter sözleşmesiKilometre ve rapor bilgileri (ya da “rapor ibraz edilmedi” notu) doğru yazılsın. Noterin yaptığı kontrollere güvenip kendi kontrollerinizi bırakmayın.
3. Teslim ve belgelerRuhsat, anahtarlar, servis kayıtları, ekspertiz raporunun nüshası ve galeri satışında garanti belgesi eksiksiz teslim edilsin; ne teslim aldığınızı not edin.
4. Yazılı ve tarihli bildirimSatıştan sonra ayıp fark ederseniz gecikmeden, yazılı olarak satıcıya bildirin.

Güvenli Ödeme Sistemi, Ticaret Bakanlığı ve Noterler Birliği tarafından kurulmuş bir sistem. Satıcı bu sistemi kullanmak istemiyorsa gerekçesini sorun; sistem zorunlu olduğu için ısrarla başka bir ödeme yolu öneren satıcı, bizim yorumumuzla, ek dikkat gerektirir. Ayrıntılı işleyişi her zaman noterden ve Bakanlık duyurusundan teyit edin.

İzmir'de pratik notlar

İzmir'de araç ararken aynı gün birkaç araca bakıp ekspertiz randevusunu da bu plana yerleştirmek zaman kazandırır. CCY'de randevu önerilir; Karabağlar'da Yeşillik Caddesi No:4'teyiz. Buca, Gaziemir, Bornova, Konak ve Bayraklı gibi ilçelerden gelenler için güzergâh ve süre bilgisini İzmir oto ekspertiz sayfasında topladık. Galeri ve bireysel ilan seçiminde yerel bağlam için İzmir'de ikinci el araç nereden alınır yazısına da bakabilirsiniz.

Aracı birlikte getirmek ve ekspertizde bulunmak, bulguların cihaz ekranında ve araç üzerinde gösterilmesine imkân tanır. Karabağlar'a gelmeden önce kapsamı ve net fiyatı telefonla konuşuruz. Merkezimiz hakkında kısa bilgi için Karabağlar oto ekspertiz sayfası var; tüm testlerin bir arada olduğu kapsamı araç genel kontrol sayfasında bulabilirsiniz.

Çalışma saatlerimiz Pazartesi–Cumartesi 08:00–19:00, Pazar 09:30–15:30; kredi ve banka kartıyla ödeme alıyoruz. İki aracı karşılaştırıyorsanız ikisi için de aynı kapsamı seçin ki raporlar birbiriyle kıyaslanabilsin.