Ağır hasar kayıtlı araç: pert, çekme belgesi ve alıcı için anlamı

Ağır hasar kayıtlı araç nedir?

Ağır hasar kayıtlı araç, sigorta eksperinin tespitiyle ağır hasarlı bulunan ve bu hâliyle SBM kayıtlarına işlenen araçtır. Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (SEDDK) duyurusuna göre hasar tutarı aracın rayiç değerini aşar ve onarım kabul etmiyorsa tam hasar; hasar tutarı rayiç değerin %60'ını aşarsa ya da genelgede sayılan kritik parçalar zarar görürse ağır hasar söz konusudur. Tespiti ruhsatlı sigorta eksperi yapar (5684 sayılı Kanun).

Günlük dilde "pert" denen durum, sigorta metinlerinde bu iki kavramla anlatılır. Düzenlemenin amacı, tam veya ağır hasarlı araçların hurda ya da "trafikten çekilmiştir" belgesi alınmadan alım-satımını önlemek; bunun için işlemler SBM üzerinden izleniyor.

Pert araç nedir? Pert, tam hasar, ağır hasar ve çekme belgesi

Dayanak konusunda sık yapılan bir yanlış var. Bazı anlatımlar "Karayolları Trafik Kanunu m.41'e göre pert araç…" diye başlar. 2918 sayılı Kanun'da ağır hasar ya da pert tanımı yoktur; m.41 sürücü belgesiyle ilgilidir. 27 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanun Karayolları Trafik Kanunu'nu değiştirdi, ancak değişiklik metninde de ağır hasar, pert, sigorta, kilometre ya da ekspertiz geçmiyor.

Çekme belgesi ve hurda belgesi: araç hangi hâle gelir?

SBM'nin ağır hasar tanımı iki belgeye dayanır. Çekme belgesi düzenlendiğinde araç "trafikten çekilmiştir" olarak, hurda belgesi düzenlendiğinde "hurdaya çıkarılmıştır" olarak işlenir.

Sigorta şirketlerinin yayımladığı rehberlerde (ikincil kaynak) çekme belgeli bir aracın onarım ve muayene sonrasında yeniden trafiğe çıkarılabildiği, hurda belgeli aracın ise çıkarılamadığı anlatılıyor. Bu sürecin hangi kurumda, hangi sırayla işlediğini resmî metinle doğrulayamadığımız için ayrıntıya girmiyoruz. Elinizdeki araç için ilgili sigorta şirketinden ve yetkili kurumdan teyit alın.

Satıcıdan aracın ağır hasar kaydına ilişkin belgeleri görmek isteyin: eksper raporu, varsa çekme belgesi ve "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi. Belge isteğine yazılı yanıt vermeyen bir satıcıda ek dikkat gerekir.

Ağır hasar kaydını nasıl görürsünüz?

SBM'nin web sorgusu (Sigortam360) ve 5664 SMS hattı plaka ya da şasi numarasıyla hasar bilgisini verir; ağır hasar etiketi bu sorgularda yer alır. Kanalları, kapsamı ve Ekim 2026 itibarıyla ücret tutarlarını tramer sorgulama nasıl yapılır rehberinde topladık.

Etiketin yokluğu temiz bir sicil anlamına gelmez: sigortaya bildirilmemiş ya da sigorta dışı onarılmış hasarlar kayıtta görünmez. Kayıt sorgusunu SBM'den siz yaparsınız; CCY ekspertizi bu kayıtların yerine geçmez, onları tamamlar.

1 Temmuz 2026 değişikliği: kaşeli tescil belgesi şartı

12 Haziran 2026 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33278) yayımlanan Zorunlu Trafik Sigortası Genel Şartları değişikliğine göre, ağır hasar eksper raporuyla belirlenmişse ve aracın mevzuata göre trafikten çekildiğine dair "trafikten çekilmiştir" kaşeli tescil belgesi ibraz edilmemişse trafik sigortası tazminatı ödenmez. Değişiklik 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi.

Hükmün konusu tazminatın ödenme koşuludur. Alıcı açısından pratik sonuç şu: ağır hasar kaydı olan bir araçta eksper raporu, çekme belgesi ve kaşeli tescil belgesi gibi evrakları satıcıdan yazılı isteyin. Bu değişikliği bir satış kuralı gibi sunan yorumlara mesafeli durun; metin tazminatla ilgilidir.

Ağır hasarlı araç alınır mı? Mevzuat ne söylüyor, ne söylemiyor?

Ağır hasarlı araçların satışını doğrudan yasaklayan genel bir kural doğrulayamadık. Bilinenler şunlar:

• SEDDK, tam ve ağır hasarlı araçların hurda veya "trafikten çekilmiştir" belgesi olmadan alım-satımını mevzuata aykırı sayıyor.
• Karayolları Trafik Kanunu'nda ağır hasar tanımı yok; Ticaret Yönetmeliği'nde de ağır hasara özel bir madde bulunmuyor.
• Galeri (ticari satıcı) satışında hasar kaydını belirtme yükümlülüğü var; aşağıdaki bölümde.

Bu yüzden "alınır mı" sorusunun cevabı hukuki bir evet ya da hayırdan çok, bir risk ve belge değerlendirmesidir. Mutlak bir yargı vermiyoruz: kimi alıcı için kabul edilebilir bir hasar, kimi için değildir. Bireyler arasındaki satışlarda ayıp hükümleri Türk Borçlar Kanunu'na göre işler; hasarın gizlenmesi ayıp ve zamanaşımı tartışmalarını gündeme getirir. Hukuki çerçeveyi kilometre rehberimizdeki ayıp ve gizli ayıp bölümünde özetledik.

Galeriden alırken hasar kaydı ve garanti kuralları

27 Ağustos 2024 tarihli Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik, galeri satışlarında şunları öngörüyor:

• Taşıt tanıtım kartında, niteliği belirtilmek suretiyle hasar kaydı yer almalıdır (m.20/2-g).
• Taşıt teslim belgesinde boyalı ve değişen parçalar ile beyan edilen arıza ve hasar bilgisi gösterilir (m.19/3).
• M1, M1G, N1 ve N1G sınıfı araçlarda, satıştan önceki 10 gün içinde TSE Hizmet Yeterlilik Belgeli (TSE HYB) bir işletmeden ekspertiz raporu alınır. Model yılına göre 8 yaşın veya 160.000 km'nin üzerindeki araçlarda zorunlu değildir (m.16).
• 8 yaşın veya 160.000 km'nin altındaki araçlarda motor, şanzıman ve elektrik-elektronik sistemleri için 3 ay veya 5.000 km işletme garantisi öngörülür (m.17).

Garantide önemli bir sınır var: ekspertiz raporunda belirtilen arıza ve hasarlar ile satışta alıcının bildiği, belgelenen arıza ve hasarlar garanti dışıdır (m.18). Yani rapora yazılmış bir hasar garanti kapsamı dışında kalır; raporu imzadan önce okuyun. Rapor bölümlerinin nasıl okunacağını ekspertiz raporu nasıl okunur rehberinde anlattık.

Alıcı için riskler: değer, sigorta, tekrar satış, güvenlik

Aracın onarılmış ve muayeneden geçmiş olması çoğu zaman rahatlatıcı bir bilgi gibi okunur. Muayene aracın o günkü yasal şartları sağladığını gösterir; tek başına onarımın niteliği ve taşıyıcı yapının bütünlüğü hakkında kesin bilgi vermez. Bu bölgelerin ayrıca incelenmesi gerekir.

Karar çerçevesi: hangi soruların cevabı gerekir?

Bir ağır hasar kaydı karşısında "al" ya da "alma" demiyoruz; bu karar sizin risk tercihinize, bütçenize ve aracın belgelerine bağlı. Kararı yönlendirecek soruları ve cevapların nereden geleceğini tablolaştırdık.

Belgesi eksik ya da satıcısı yazılı açıklama vermekten kaçınan bir araçta kararı ertelemek makul bir seçenektir. Ekspertizsiz alımın riskleri için ekspertiz yaptırmadan araç alınır mı yazısına bakabilirsiniz.

Ekspertizde ağır hasar izi nasıl aranır?

Ağır hasar kaydı olan bir araçta ekspertizin ağırlık merkezi dış panellerden taşıyıcı bölgelere kayar. Araç lifte alınarak şase uçları, podye, direkler, marşpiyel ve alt takım gözle kontrol edilir; kaynak, çekme-düzeltme, kesik-bükük, korozyon ve yağ ya da su sızıntısı izleri aranır. Vidalı (sökülüp takılabilen) paneller ile kaynaklı taşıyıcı parçalar farklı değerlendirilir; taşıyıcı bölgedeki işlem, dış panel boyasından çok daha önemlidir.

• Taşıyıcı yapı. Lift altında şase uçları (lonjeron), podye, direkler ve marşpiyel incelenir. Kaynak izi her zaman kusur anlamına gelmez; kaynağın yeri, düzgünlüğü ve çevresiyle uyumu birlikte okunur.
• Boya ve panel. Kaporta boya testinde her panelin boya katman kalınlığı ölçülür; raporumuz araç şeması üzerinde panelleri Orijinal, Lokal Boyalı, Boyalı ve Değişmiş olarak işaretler. Terimlerin farkı için boyalı, lokal boyalı ve değişen parça farkı yazısına bakın.
• Airbag ve elektronik. Araç beyin kontrolünde hava yastığı dahil modüllerdeki kayıtlı, bekleyen ve aktif hata kodları taranır; modül desteği araca göre değişir.
• Yürüyen aksam. Yanal kayma testi, fren ve süspansiyon ölçümleri aracın düz gitme ve yol tutuş davranışını gösterir. Anormal bir değer tek başına hasar kanıtı değildir, ek kontrol gerektirir.

Sınırlar da açık olmalı: lift kontrolü esas olarak gözle ve ışıkla yapılan bir incelemedir; sayısal şase geometrisi ölçümü anlamına gelmez. "Şase işlemsiz görünüyor" bulgusu aracın hasar görmediği anlamına gelmez; "kaynak izi var" bulgusu da tek başına aracın güvensiz olduğu sonucunu vermez. Bulgular birlikte yorumlanır. Bu başlıkları tek randevuda ve tek raporda birleştiren seçenek genel kontroldür; kapsamını randevuda sorabilirsiniz.

Karabağlar'da ağır hasar şüphesi olan araç için ekspertiz

Karabağlar oto ekspertiz merkezimiz Cennetoğlu'nda, Yeşillik Caddesi No:4'te. Onarım yapmıyor, alım-satıma aracılık etmiyoruz; ağır hasar kaydı olan bir araçta da tek ilgimiz aracın bugünkü durumu. Hasar kaydını SBM'den siz sorgularsınız; CCY ekspertizi bu kaydın yerine geçmez, onu tamamlar. Raporlarımız aracın kontrol edildiği gün için geçerlidir.

Net fiyatı randevudan önce söyleriz; piyasa aralığı için ekspertiz fiyatları sayfasına bakabilirsiniz. İzmir'in farklı ilçelerinden gelenler için yol tarifi hizmet bölgeleri sayfasında.